باید متدین آگاه داشته باشیم
:
ایدهها
مسجد و اصالت اسلامی ایرانی
رضاخان مسجدها را ویران کرده بود، ولی شیخ علی اکبر برهان در یکی از مناطق غیرفرهنگی آن روز تهران، یعنی خیابان خراسان که در آن زمان زمینهای کشاورزی منطقه دولاب آن را دربرگرفته بود، سنگ بنای یکی از مسجدهای موثر و ماندگار پایتخت یعنی مسجد لرزاده را بر زمین نهاد.
آنها مدارس علمیه را تعطیل کردند و عمامه از سر علما برداشتند؛ اما مرحوم برهان دو مدرسه علمیه یکی در مسجد لرزاده و دیگری در حرم حضرت عبدالعظیم راهاندازی کرد. در آن زمان که کودکان و نوجوانان ما در مدارس جدید با روشی که مطلوب سلطنت پهلوی بود، آموزش میدیدند، آیتالله برهان دبستان و دبیرستانهای دخترانه و پسرانهای احداث کرد تا فرزندان این مرز و بوم با اصالت اسلامی ایرانی خویش آشنا و بر این اساس تربیت شوند.
احداث مسجد در زمین خالی خانه
مرحوم آقای برهان که تازه از نجف آمده بود، گاهی بر اسب سوار میشد و برای وعظ و خطابه و منبر، به محلههای گوناگون رفت و آمد میکرد. مدتی گذشت تا اینکه پدرم، زمین خالی کنار منزل را برای احداث مسجد، در اختیار آیتالله برهان گذاشت و پس از چندی، کلنگ احداث مسجد، توسط خود ایشان در آن مکان به زمین خورد. آن مسجد بسیار کوچک بود و بعدها بر وسعت آن افزوده شد.
بنای مسجد با پول طیب و طاهر
وقتی وارد مسجد لرزاده میشویم، احساس معنوی خاصی به انسان دست میدهد. علت عمده آن هم چیزی جز اخلاص و پاکی نیت بانیان آن نمیتواند باشد. آن طور که فهمیدم، پولهایی که برای ساخت مسجد هزینه میشد، همه پولهایی پاک و خمس و زکات داده و از راه حلال به دست آمده بود. آن طور که قدیمیها، همچون حاج حسن ناظم نقل میکردند، مرحوم برهان تاکید داشت که حتیالمقدور سعی کنید پولهایی که برای تک تک آجرهای اینجا هزینه میکنید، همه از پول طیب و طاهر باشد.
راهاندازی حوزه علمیه در داخل و مجاورت مسجد و کسب معارف دینی
مسجد لرزاده کانون تبلیغات و مرکز پخش حقایق و معارف اسلامی بود. همه روزه صبحها و شبها بعد از ادای فریضه و تبلیغات دینی، دارالعلم و مَدرسی بود که دروس سطح عالی فقه و اصول را برای چندنفر از فضلای معاصر میگفت و بعد از آن، قیام به قضای حوائج مومنان و رسیدگی به مسائل فرهنگی و اخلاقی دانشآموزان مدرسه برهانیه میکرد.
سفرهای تربیتی با طلبههای مسجد
آیتالله برهان سفرهایی را با طلبهها به دماوند و فشم میرفتند و این سفرها خیلی تأثیرگذار بود. از جمله تأثیرات این سفرها این بود که باعث نزدیک شدن روابط طلاب با یکدیگر و همچنین با استادان میشد و این موضوع باعث میشد که براحتی مشکلات خود را برای یکدیگر بازگو کنند و اینها برای ما درس بود. این سفرها فقط برای تفریح نبود؛ بلکه در آنجا به درس و مباحثه درباره مسائل مختلف نیز میپرداختند.
احداث مدرسه همسو با معارف و مبانی دینی مسجد
مرحوم برهان میگفتند: "ما باید متدین آگاه داشته باشیم که هم دین و هم دنیای خود را خوب بشناسد. باید بکوشیم افراد متدینی را تربیت کنیم که در علوم دینی یا سایر علوم جدید، دارای سواد کامل باشند." آن هم در آن شرایطی که حاکم بوده است. ایشان با این دید مدرسه و دبیرستان برهانیه را تأسیس کردند.
مسجد و ترویج اقتصاد اسلامی
از جلوههای درخشان دیگری که از ایشان به یادگار مانده و در حقیقت منشأ یکی از تحولات بزرگ و عالی اسلامی بود، مسئله قرضالحسنه بود که اولین صندوق قرضالحسنه توسط افرادی قوی و نیرومند که با آیتالله برهان همکاری میکردند و ارشاد ایشان راهنمای آنها بود، در مسجد لرزاده تشکیل شد. الان شعبههای بسیاری در نقاط مختلف تهران و شهرستانها وجود دارد که دامنه آن به خارج از کشور هم کشیده شده است. قرضالحسنه از آنجا آغاز شد ولی افراد خیر قدم به قدم منابعی را برا ین اساس افزودند؛ طوری که الان، بر این قرضالحسنهها، اقتصاد اسلامی حاکم است.
در اندیشه نیازمندان
عقد مرا آقای برهان خوانده بود؛ اما چون پول نداشتم، هنوز عروسی نگرفته بودم. شبی در مسجد از من پرسیدند: "چرا هنوز عروسی نگرفتهای؟" عرض کردم: "پول ندارم آقا!" فرمود: "نگران نباش." بعد از نماز وقتی منبر رفتند، روی منبر حدیثی درباره تشویق مردم برای کمک کردن به نیازمندان خواندند و پس از آن به حضار فرمودند: "یکی از طلاب برای آوردن همسرش به خانه خود، پول ندارد. هرکس میتواند او را یاری کند."همان شب با کمکهای برخی از خیران مسجد لرزاده، مبالغی به دست آمد که توانستم مجلس عروسی باشکوهی برگزار کنم.
منبع: عالم ربانی،سیری در زندگانی شیخ علی اکبر برهان