کودکان، نماز و شادی
کودکان در میانه بازی و شادمانهای خویش است که جهان را میشناسند. اگر بخواهیم به آنها روشهای زندگی بیاموزیم و رفتارهای صحیح را در وجود ایشان نهادینه سازیم لازم است از همین روش بهره ببریم و با زبان و قالب ایشان ارتباط برقرار کنیم. مقاله زیر توضیح بیشتر این معناست:
1.کار عبادی را با تشویق و تحسین همراه کنیم
بهتر است برای جذب کردن هرچه بیشتر کودک و نوجوان به نماز، این کار عبادی را با تشویق و تحسین همراه کنیم. کودکان برای مشتاق شدن به کاری بیش از هر چیز به تشویق و تأیید نیاز دارند. زمانی که کودکی روی زمین دراز میکشد و صورتش را به مهر میچسباند، به جای آن که بکوشیم حالتش را به صورت سجده بزرگسالان درآوریم، باید همان رفتار کودکانهاش را تشویق کنیم.
2.ایجاد فضایی مشحون از ذکر خدا
فرزندی که در خانوادهای لبریز از ذکر و محبت خدا به دنیا میآید هیچ گاه نیازی ندارد که آموزش ویژه برای نماز ببیند. زیرا از همان آغاز تولد در گوشش اذان و اقامه میگویند و او را به صلوه و فلاح و خیرالعمل دعوت میکنند. در خانهای که مشحون از ذکر خداست فرزند نیز با این ذکر پرورش مییابد.
3.بیان خاطرات و تجربیات لذتبخش و خوشایند از اعمال عبادی
بهترا ست مادران، پدران و مربیان در ارتباط با نماز، احساس خوشایند خود را با گفتن خاطرات و تجربیات جذاب و لذت بخش با بچهها در میان بگذارند. بدین منظور حتی بیان خاطرههایی درباره نماز اهل بیت(ع) عالمان دینی و بزرگان مذهبی، در جذب کودک و نوجوانان به نماز بسیار تأثیرگذار است.
4.ایجاد رفتار ثابت عبادی با انجام مداومت و تکرار در عمل
برای تقویت و ایجاد رفتاری ثابت و عادتی استوار در کودک و نوجوان، باید از مجرای تکرار وارد شد. بسیاری از افکار و اعمال در سایه تمرین و عمل مکرر در انسان تثبیت میشوند. حتی ایمان آدمی هم، نوعی تثبیت در سایه عمل است.
5.عادت به اعمال عبادی باید بر اصل تدریج استوار باشد
والدین و بزرگسالان نباید توقع داشته باشند که کودک شان خیلی سریع اهل عبادت و نماز شود. برنامه عادت دادن او به نماز و آموزش او، باید بر اصل تدریج مبتنی باشد. کودک نباید یکباره بار سنگینی از وظایف بار دینی را بر دوش خود احساس کند و خود را به انجام دادن آن موظف بداند.
6.آسان گیری در آموزش نماز
در سالهای نخست زندگی، به ویژه دوران خردسالی، باید با کودک به گونهای برخورد شود که احساس جبر و خستگی نکند و نباید نماز را برای او امری کسلکننده و رنجآور تبدیل کنیم. اگر در میان نماز در پی چیزی دوید، او را سرزنش نکنیم، بلکه پس از نماز با خنده و شادی به او بیاموزیم که این کار، نماز را باطل میکند.
7.حضور والدین و مربی در نماز جماعت برای کودکان الگوست
شایستگی علمی و اخلاقی پیش نماز، آموزنده بودن محیط مساجد و برخورد شایسته و احترامآمیز با شرکتکنندگان در نماز، به ویژه کودکان و نوجوانان، در جذب آنان به این کانون یگانگی و معنوی سهم زیادی خواهد داشت. ضمنا اگر مربیان، آموزگاران، پدران و مادران، در این جماعتها شرکت کنند و در برابر شاگردان و فرزندان به نماز ایستند، الهامبخش خواهد بود.
8.ترتیب دادن وسایل نماز زیبا در علاقمندی کودک به نماز موثر است
انسان یک موجود زیبا دوست است و به دنبال زیباییها میرود و این ویژگی را خداوند در وجود آدمی قرار داده است، به خصوص کودک و نوجوان که بیش از بزرگسالان زیباییها را می بیند و دوست دارد. با ترتیب دادن یک سجاده زیبا و چادر نمازی قشنگ برای دختران، جانماز و لباسی زیبا برای پسران میتواند رغبت آنها را به نماز خواندن و حضور در جمع نمازگزاران را فزونی بخشید.
9.پرهیز از اعمال اجبار و فشار در آموزش اعمال مذهبی
والدین برای واداشتن فرزندان به نماز، اجازه هرگونه رفتار ناخوشایند(اعم از اعمال قدرت و مجبور کردن کودک و نوجوان به نماز، گرفتن وقت تفریح کودک و نوجوان، مقایسه فرزندان خود با کودکان نمازخوان دیگران و...) را ندارند، تا سبب رنجش خاطر فرزندان شوند یا در ذهن آنها خاطره تلخی از آموزههای دین همچون نماز پدید آورند.
10.ایجاد الگوی مناسب برای کودکان در اعمال عبادی
نقش الگوهای رفتاری بسیار مهم است. کودکان و نوجوانان هنگامی که میبینند الگوهایشان نسبت به برخی موضوعات، توجه بیشتری دارند، آنان به آن موارد واکنش مثبت نشان میدهند. بنابراین بهترین الگو در درجه اول رفتار و منش پدر و مادر است. همان زمانی که پدر و مادر فکر میکنند فرزندانشان پیزی را نمیفهمند، آنها در حال الگوبرداری هستند.در درجه دوم پدر و مادر باید در پی پیدا کردن دوستان و همبازیهای خوبی برای فرزندان خود باشند؛ زیرا نقش دوست و همسال در پرورش کودک و نوجوان از اهمیت شایان برخوردار است.