تنها مسجد چوبی جهان
مسجد چوبی همچون قایقی که دل به ساحل زده باشد، بر تن فیروزهای نیشابور و در میانه دهکدهای چوبین نشسته است. کسی نمیداند نام این مسجد یا دهکدهای که در آن قرار گرفته چیست، اما همه آن را به نام مسجد چوبی میشناسند و این به پاس دستهایی است که هنرمندانه توانسته از دل محیط، مسجدی با بنایی همگون بسازد. بنایی آمیخته با نورپردازی زیبا که در سایهسار درختان گیلاس و توت جایی بس خوش و خرم دارد:
شناسنامه مسجد
نام مسجد: مسجد چوبی
بانی مسجد: مرحوم حمید مجهتدی
محل ساخت: نیشابور، روستای محمدآقابالازاده، دهکده چوبین
سال ساخت: 1368 شمسی
شهر نیشابور که همچون فیروزهای در دل خراسان جای گرفته، مکانهای دیدنی زیادی هم دارد که توجه گردشگران و جهانگردان مختلف را به خود جلب کرده است. یکی از این مکانهای زیبا مسجد چوبی نام دارد. این مسجد تنها مسجد چوبی دنیا میباشد.
ایدههای مسجد
مسجد چوبی شاخصترین محل دهکده چوبین
مسجد چوبی تنها مسجد چوبی جهان و اولین آنهاست که مرحوم مجتهدی در دهکده چوبین خود بنا نهاد و امروز میتوان گفت که این مسجد شاخصترین بخش این روستای چوبین به شمار میآید. مسجد بنا بر محیط، به حالت شیروانی ساخته شده است و اگر به آن نگاه کنیم، بنای آن را همچون کشتی وارونهای میببینیم که درمیانه درختان قرار گرفته است.
مسجدی در دل طبیعت؛ از جنس طبیعت
کابینتها، دیوارهها و حتی سینیهای آبدارخانه این مسجد، چوبی است. مسجد دارای یک ایوان بیرونی که کف آن از خشت است میباشد. برروی دیوارههای داخلی و بیرونی مسجد به ترتیب تعداد ۷ و ۶ کتیبه زیبا از آیات قرآنی به همراه قابهایش از چوب درختان گردو و توت نصب است.
در ساختمان و تزیینات داخلی چوبهای مختلفی از درختان مثمر و غیر مثمر مانند انواع کاجها، اشن، سپیدار، گیلاس، گلابی، زبان گنجشک، گردو و توت استفاده شده است. نورپردازی ویژه مجموعه، با هارمونی ویژهای از رنگهای شاد، باعث شده تا مسجد در شبها جلوه خاصی داشته باشد.
مقاومت بالا در برابر زلزله
مسجد چوبی در ایران و جهان بینظیر است. با توجه به زلزلهخیز بودن منطقه نیشابور، این مسجد میتواند تا ۸ ریشتر زمین لرزه را تحمل کند و بنای آن به گونهای است که تا صدها سال دیگر نیز آسیب نخواهد دید. اسکلت این مسجد به شیوه Two by Four یا Double L ساخته شده است. منارهها به سقف به گونهای اتصال دارند که در داخل مسجد ستونی وجود ندارد.
دیوارههای مسجد دوجداره بوده که بین این دو لایه، اسکلت بنا وجود دارد. اسکلت منارهها و سقف و همچنین سقف و دیوارهها به روش عنکبوتی اتصال دارند. این نام به دلیل شیوه ساخت آن که مانند تنیدن تار عنکبوت است میباشد، به طوریکه اتصال منارهها طوری است که وزن آنها به صورت مساوی، ابتدا روی سقف و سپس به دیوارهها و از آنجا به زمین منتقل میشود.
فرآوری برای ممانعت از موریانهها
محلی که در آن مسجد ساخته شده، بسیار موریانهخیز است، لذا راهکارهای ویژهای در ساخت این مسجد و دیگر بناهای این مجموعه برای جلوگیری از اثرات مخرب چوبخواران به کار گرفته شده است. به طوریکه به عنوان نمونه، خانه سازنده مجموعه با عمر بیش از۲۰ سال، از آسیب چوبخواران به دور مانده است. برای ماندگاری دراز مدت دیوارههای خارجی در برابر نزولات آسمانی، چوبهای ویژه با فرآوری خاص استفاده شده است.