مسجدی که به همه شهر سر میزند!
مسجد بیگمان سرچشمه حیات یک شهر و یک امت است که چون بنا میگردد، هدایتگر و سامانبخش امور آنان میشود، مثل آب که چون سرچشمه آن را مییابیم به دورش حلقه زده و بساط زندگیمان را میچینیم. مسجد نیز همچون آب، طهارت میدهد و جان عاشقان را زلالی معرفت میبخشد.
اگر به مرکزیترین مناطق کشور سفر کنیم، همراهی و همسویی این دو مظهر حیات را با هم خواهیم دید. بسیاری از مساجد کویری و حاشیه آن، سرچشمه آب شهر و روستار را از میانه مسجد یا در مجاورت آن قرار داده و به داخل شهر گستردهاند. مسجد شش ناوه تفرش هم از جمله آنهاست که با شش قنات آب ریز خود، شش محله شهر را سیراب کرده است:
شناسنامه
نام مسجد: مسجد جامع شش ناوه
بانی مسجد: محمد ابراهیم بن عباس
محل ساخت: محله تاریخی فم، تفرش
سال ساخت: 1277 هجری قمری
مسجدی که به همه شهر سر میزند
ایده: انشعاب آب از حوض و قنات مسجد در جویبارهایی که به سمت محلات و شهر جریان یابد.
اگر به نام مسجد شش ناو دقت کنیم متوجه خواهیم شد نام آن از شش ناودانی گرفته شده که آب قنات را که از داخل این ناودانها عبور میکرده به شش قسمت مساوی تقسیم نموده و به محلههای مختلف تفرش جاری میشده است. آب از این قنات به داخل این شش ناو ریخته شده و از طریق آن بر محلات و کوهساران شهر جاری میشده است.
آب این سرچشمه بدون استثناء تمامی شهر را تامین کرده و به همه شهر سر میزده است. قنات شش ناو از زیر مقصوره و دورن صحن این مسجد میگذرد و پس از عبور از داخل تکیه مجاور، از زیر یک چنار کهنسال بیرون میآید و آب آن از ششناو (ناودان) فرو میریزد و در کویها و محلهها سرازیر میگردد.
منارهای که فریادگر توحید است
قدیمی ترین و شاخص ترین بنای مسجد، معماری آجری مناره آن است که آن را متعلق به قرن پنجم هجری و اوایل عهد سلجوقیان ذکر کردهاند. مناره دارای پلکانی مارپیچ است و جدار آن تماماً از آجر ساخته شدهاست. تنها تزئین مناره کتیبه آجری بر فراز آن است که به خط کوفی نوشته شدهاست. تنها عبارتی که بر فراز این مناره به جا مانده است کلمه "لااله الا الله" است که نشان از کاربرد اسماء الهی در بنای مسجد و همچنین رمز و رازهای توحیدی است.
حجرههایی برای تدریس علوم دینی
به طرف ضلع غربی مسجد که برویم، حسینیه بزرگی را خواهیم دید که با حجرههای متعدد ساخته شده و در وسط آن صفه یا سکوی برجستهای واقع شده است، تعزیه خوانان همزمان با فرا رسیدن ماه صفر برروی آن تعزیه میخوانند و تماشاچیان درون حجرهها و غرفههای فوقانی و تحتانی به تماشا مینشینند.
طبقه همکف برای استفاده آقایان و طبقه دوم که دور تا دور تکیه را در برگرفته برای بانوان در مراسم عزاداری مورد استفاده قرار میگیرد. همچنین یکی از صحابه امام حسن عسگری(ع) در قرن ششم هجری به نام محمد محدث در این مکان تاریخی دفن شده است. آنچه مبرهن است که اینکه وجود حسینیه و حجرههای متعدد آن بستری برای برگزاری کلاسهای آموزشی و تدریس علوم دینی شده است که موجب شده تا مسجد در طول تاریخ مورد توجه طلاب و محل رفت و آمد ایشان باشد.