مسجد ساختیم تا کادرسازی کنیم!
مسجد طراز اسلامی مفهومی است بلند که برای تحقق آن باید آستینها را بالا زد و نه یک وقتی معین، که همه زندگی را برای آن گذاشت و بعد برنامه زندگی را بر وفق آن چید. مسجد طراز اسلامی، مسجدی فعال است که برای همه قشرها و همه زمانها برنامه دارد و حقیقتا برنامه اصلی همه مخاطبان خویش است.
قصه مسجد امام محمد باقر(ع) را در منطقه قاسمآباد مشهد، که حالا بعد از سالها تلاش بیوقفه، برای خودش مسجدی فعال شده، به روایت حاج محمد جعفری، متولی مسجد دنبال میکنیم:
شناسنامه
نام مسجد: امام محمد باقر(ع)
متولی مسجد: حاج محمد جعفری
سال ساخت: سال 1371
محل ساخت: منطقه قاسم آباد، مشهد مقدس
ایدههای مسجد
از نمازخانه موقت تا ساخت مسجد
قاسمآباد سال 1371 نه مسجدی داشت و نه مدرسهای. آب و برق درستی هم نداشت؛ اوضاع اسفناکی بود. نیتمان از ساخت این مسجد ایجاد پایگاهی بود تا افراد مومن و متعبد را دورهم جمع کنیم. سازمان زمین شهری، برای این منطقه 1083 متر فضا درنظر گرفته بود. ما دور همان زمین را چتایی زدیم و اوایل با فرغون فرش میآوردیم آنجا و پهن میکردیم برای برگزاری نماز. از راه خیلی دور روحانی میآوردیم برای نماز جماعت که گاهی بود و گاهی از اوقات نبود.
مردم از شهرهای مختلف میآمدند برای نماز. آن زمان تعداد نمازگزاران ده، پانزده نفر بود. کمکم به فکر افتادیم یک نمازخانه موقت ایجاد کنیم و نماز ظهر و مغرب را رسما شروع کردیم. بعد از مدتی درخواست افزایش فضا و تغییر ابعاد زمین را دادیم چون زمینی که به ما داده بودند سه گوش بود، گفتیم زمینی که به ما دادید به درد کلیسا میخورد، برای مسجد چهارگوش به ما بدهید. در ابتدا با مخالفت سازمان زمین شهری روبه رو شدیم. 3500 متر زمین درخواست کردیم که بعد از فرستادن به کمیسیون 2500 متر برای ما مصوب کردند که با زمین قبلی شد 3583 متر.
مسابقه فرهنگی برای ساخت مسجد
سال 73- 72 مسابقهای برگزار کردیم به نام"امامت و رهبری". به نظرم دومین برگزارکننده مسابقات فرهنگی به این شکل گسترده در سطح کشور بودیم. روال این طور بود که هر نفر شرکتکننده مبلغ 100 تومان برای کمک به مسجد اهدا میکرد. ما 13 میلیون تومان از این محل جمع کردیم که البته خیلی کمتر از انتظار ما بود.
ساخت مسجد 4 میلیون و 500 هزار تومان پول داشتیم که باز هم نمیشد کار چندانی کرد. شرکت "الواسیون" با مدیریت حاج آقای دانشور تمام خاکبرداری را برای ما رایگان انجام دادند و بعد هم چون ایشان مقلد آقای مکارم بودند گفتند: من 10 میلیون خمس دارم که اگر ایشان اجازه بدهند 4 میلیون تومان برای ساخت مسجد به شما میدهم. ما هم بعدا آیتالله مکارم را دعوت کردیم که تشریف آوردند و اینجا نماز خواندند. در یک مقطع زمانی هم از وزیر مسکن کمک خواستیم که 15 میلیون کمک کردند. به خیرین 10 هزار نامه نوشتیم که البته خیلی نتیجه نگرفتیم.
زائرین خارجی را به مسجد دعوت کردیم
در این مسجد بیش از 7 هزارمتر مربع زیربنا داریم و برای ساختمان و تجهیزات آن 2 میلیار هزینه شده است که اغلب آنها کمکهای خیرین به خصوص خیرین کویتی است. آنها هم یک یا دو نفر نبودهاند، زائرینی بودهاند که آنها را دعوت میکردیم و بعد از اینکه اینجا را میدیدند، قسمتی از کار و مخارج مسجد را بانی میشدند.
مسجد ساختیم تا کادرسازی کنیم
در کنار اینکه مردم به مسجد کمک میکنند، مسجد هم خدمات مهمی به مردم ارائه میدهد. مثلا کلاسهای مشاوره، علوم قرآنی، نهجالبلاغه و...در مسجد تشکیل می شود. تا الان حدود هشت دوره مسابقات استانی جام رمضان برگزار کردهایم. چند دوره یادواره شهدا داشتهایم.
اینجا سه کتابخانه دارد. یکی برای طلاب علوم دینی، دیگری مخصوص شبستان مسجد و نمازگزارانی که زودتر میآیند و سومی کتابخانهای عمومی است که بیش از 12 هزار جلد کتاب دارد. ما از ابتدا دنبال این بودیم که این فعالیتها مورد توجه قرار بگیرد چون معتقد بودیم اینکه چند نفر بیایند و نماز بخوانند برای مسجد کفایت نمیکند. باید این گونه کارها کادرسازی بشود تا نیروهای موثری تربیت کنیم.
جامعیت مسجد ما در مردمی بودن آن است
قبل از انقلاب تا سال 70 تجربه فعالیت در مسجد "شمسالشموس" طلاب را داشتم و با تمامی پیچ و خمهای این کار فرهنگی آشنا بودم. ما از طریق کانون فرهنگی، مجموعه ورزشی، خیریه و دیگر مجموعههایی که داریم مخاطب خوبی را جذب مسجد کردهایم. هر کدام از خیرین هم که کمک میکردند از طریق جرائد از ایشان تقدیر و تشکر میشد.
یکی از نقاط مثبت این مسجد عدم وابستگی به نهاد، ارگان و حزب خاصی است. جامعیت این مسجد به این است که ما برای اداره مسجد از کمکهای مردمی استفاده کردیم. ما با ارگانها و سازمانهایی مثل آستان قدس، سپاه و ...همکاری داشتیم و داریم ولی وابستگی نداریم. اینکه کسی فکر کند کمکهای اینها استمرار داشته باید گفت این طور نبوده و نیست.
همه در این مسجد مسئولیت دارند
هیئت امنای مسجد 7 نفر هستند که در مسجد ما به دلیل زیاد بودن کارها 11 نفر عضو هیئت امنا هستند. اعضای هیئت امنا هر 3 سال یکبار عوض میشوند و هر بار برای 3 سال حکم دریافت میکنند و پس از اتمام مدت، امام جماعت آن تعداد را کم و زیاد میکند و در واقع هیئت امنا را امام جماعت معرفی میکند به اداره کانونهای مسجد.
مدل سازمانی مسجد ما ارکانی است، یعنی هر نفر مسئولیتی دارد. امام جماعت مدیر مدرسه علمیه است، یکی دیگر از اعضا هیئت امنا فرمانده پایگاه بسیج است. یکی دیگر از اعضا رئیس موسسه خیریه مسجد است و به همین ترتیب.
مسجد را خودکفا کردهایم
طرح خودکفایی اینجا را در ذهن داشتیم و با خودمان گفتیم تا کی باید دنبال خیر و نیکوکار بگردیم. به همین دلیل تالار و رستوران و آشپزخانه را درست کردیم تا از درآمد اینها بتوانیم مسجد را اداره کنیم. هزینههای جاری مسجد از جاهایی مثل کلاسهای کانون که شهریه میگیریم تامین میشود. کانون فرهنگی با مجوز وزارت ارشاد فعالیت میکند و برگزارکننده کلاسهای علوم قرآنی، هنری و فرهنگی است که این فعالیتها در تمام اوقات وجود دارد و تعطیل نمیشود.
عمده محل درآمد دیگر ما آشپزخانه است که ماهی 10 میلیون تومان از بدهیهای مسجد را پرداخت میکند. از لحاظ اشتغال هم 70 تا 80 نفر اینجا کار میکنند و همگی به جز امام جماعت و هیئت امنا که اعضای افتخاری هستند حقوق دریافت میکنند.
دیگر ایده ها
موسسه خیریه مسجد
موسسه خیریه مسجد با مجوز بهزیستی شروع به کار کرده است و با صندوق صدقات، اعانات مردم و خیرین اداره میشود. مددجویان این موسسه افراد از کار افتاد، بیسرپرست یا بدسرپرست هستند که حدود 150 خانوار میشوند. سرپرست هر خانواده صاحب دفترچهای است و ماهانه مبلغی به حسابش واریز میشود. خیریه قسمتهای دیگری مثل بخش تحصیل، وام و جهیزیه دارد.
مدرسه علمیه
مدرسه علمیه باقرالعلوم در سال 1375 توسط نماینده ولی فقیه در استان افتتاح شده است و زیر نظر مدیریت حوزههای علمیه خراسان کار میکند. هم اکنون 65 نفر طلبه از پایههای یک تا شش حوزه در این مدرسه درس میخوانند.
آشپزخانه و سالن غذاخوری
عمده درآمد مسجد از همین محل است. این آشپزخانه ماهانه 10 میلیون تومات از بدهی های مسجد را تامین میکند. مسجد به عروس و دامادهایی که مراسمشان را در این سالن برگزار کنند تا سقف یک میلیون تومان وام میدهد.
موسسه پسانداز و قرضالحسنه
صندوق قرضالحسنه مسجد امام محمدباقر(ع) یک صندوق اسلامی است که وام هایی با کارمزد 3 درصد میدهد و قرار است آن را به 2ونیم درصد هم کاهش بدهد. امام جماعت و رئیس هیئت امنا در تمام جلسات صندوق حضور دارند و بر آن نظارت میکنند.
منبع: نشریه مسجد ما، شماره چهارم