زمانی که محمدباقر قالیباف، شهردار تهران مدیریت این کلانشهر را به عهده
گرفت، به صراحت به تحقق دو نکته مهم در پایتخت اشاره کرد؛ نخست کارآمدی دین
در امور جامعه و دوم اینکه شهرداری تهران باید از یک نهاد صرفا خدماتی
تبدیل به یک نهاد اجتماعی شود. هرچند منتقدان مدیریت شهری تحقق این دو شعار
مهم را بعید می‌دانستند اما به‌زعم آیات عظام و علمای حوزه علمیه قم،
اکنون شهر تهران به عنوان ام‌القرای جهان اسلام با رویکرد مذهبی و دینی
اداره و مدیریت می‌شود. صحبت‌هایی که مراجع عظام تقلید و علمای قم به
مدیران شهری و اعضای شورای شهر تهران مطرح کردند، نشان می‌دهد که در ۸ سال
اخیر اخیر کارآمدی دین در امور جامعه و تبدیل شدن شهرداری تهران به یک نهاد
اجتماعی نه‌تن‌ها محقق شده بلکه به تایید علمای دینی نیز رسیده است.
جامعه‌شناسان دینی بر این باورند که شهردار فعلی پایتخت تنها مدیر شهری‌ای
است که برای بازگرداندن هویت اصلی مساجد به‌عنوان کانون‌های دینی و
تاثیرگذار در تصمیم‌گیری‌های جمعی در یک شهر اسلامی توانست با ورود به
توسعه، احیا و ساخت مساجد از یکسو و از سوی دیگر تغییر در ارائه برنامه‌های
فرهنگی و اجتماعی در مساجد موفق عمل کند. کار‌شناسان دینی اعتقاد دارند
اگر چه در طول دو دهه اخیر فاصله گرفتن جوانان از مساجد یکی از تهدیدهایی
بود که در کشور در مقابل رویکرد مذهبی و دینی مساجد احساس می‌شد اما
محمدباقر قالیباف، شهردار تهران توانست با ظرافت‌هایی که در
برنامه‌ریزی‌های اجتماعی و فرهنگی متناسب و به روز شده در این کانون‌های
دینی، انجام داد شکاف بین مردم و مساجد را کم و استحکام این روابط را بیشتر
کند. به همین خاطر است که علمای دینی به صراحت بار‌ها اعلام کرده‌اند که
شهرداری تهران طلایه‌دار نهضت ساخت و احیای مساجد در کشور محسوب می‌شود.
همچنین تقدیر از مدیریت شهری تهران برای اشاعه نماز، عفاف و دین در
برنامه‌های اجتماعی خود نمونه دیگری بر این ادعا به شمار می‌رود.
زمانی که محمدباقر قالیباف، بر مسند مدیریت شهری پایتخت نشست، در تبیین
چشم‌اندازهای مدیریتی خود در این کلانشهر، شعارهای جدیدی را مبنای مدیریتی
خود قرار داد و جهت تحقق این شعار‌ها تلاش زیادی کرد. شعارهایی مانند
عدالت‌گرایی، روحیه جهادی، رفع تبعیض از جنوب تهران، کارآمدی دین در اداره
جامعه و... از جمله مباحثی بود که شهردار تهران در طول ۸ سال اخیر برای
تحقق آن پافشاری کرد. تغییر رویکرد فرهنگی و کالبدی پایتخت به سوی فرهنگ
معنوی و اشاعه مذهب و مسائل دینی در تمامی‌برنامه‌های فرهنگی و کالبدی شهر
یکی از پیامدهای همان پافشاری‌هایی بود که محمدباقر قالیباف در
برنامه‌ریزی‌های خود در مدیریت شهر تهران به آن اصرار داشت. اکنون
آرمان‌های شهردار تهران در بازگشت روحیه معنوی به تهران به‌عنوان ام‌القرای
جهان اسلام از قالب شعار بیرون آمده و جامعه عمل پوشیده است. تحقق عملی
این شعار‌ها نه تنها برای پایتخت نشینان ملموس است بلکه تقدیر آیات عظام و
مراجع تقلید شهر مقدس قم نیز از رویکرد دینی مدیریت شهری تهران در اداره
پایتخت دلیلی براین ادعاست.
مساجد، سنگر دوم مدیریت شهری
مسجد به عنوان کانون اشاعه فرهنگ دینی یکی از ایده‌های شهردار تهران در
طول این سال‌ها در بازگشت دوباره و بیشتر مردم به مسجد به عنوان سنگر دینی،
اعتقادی و فرهنگی جامعه بود. در نتیجه مرمت و بهسازی مساجد یکی از
اولویت‌های کاری شهرداری تهران در چند سال اخیر بوده است. حجت‌الاسلام و
المسلمین، عبدالمقیم ناصحی، رئیس مرکز فعالیت‌های دینی شهرداری تهران در
این باره به روزنامه تهران امروز می‌گوید: «تاکنون شهرداری تهران برای
احداث و تجهیز مساجد پایتخت بیش از هزاران میلیارد ریال هزینه کرده است.»
ناصحی ادامه می‌دهد: «مدیران شهری بر اساس یک وظیفه شرعی و اخلاقی و به
عنوان افرادی علاقه‌مند به احداث و تکمیل مساجد، در خدمت مساجد هستند. ما
به تمام نهادهایی که خود را آماده ارائه خدمات به مساجد یا متولی مساجد
می‌دانند اعلام همکاری می‌نماییم تا نسبت به حل مشکلات مساجد اقدام کنیم.»
مطالعات کار‌شناسان دینی نشان می‌داد که شهر تهران یکی از فقیر‌ترین شهرهای
اسلامی از نظر دارا بودن تعداد مساجد کافی برای استفاده شهروندان است.
وجود ۱۸۰۰ مسجد در یک شهر ۱۰میلیون نفری باعث شد تا مدیریت شهری تهران
برای اجرای نهضت مسجدسازی در پایتخت وارد عمل شد. رئیس مرکز فعالیت‌های
دینی شهردار تهران در این باره نیز یادآور می‌شود: «مدیریت شهری تهران برای
ورود هرچه بیشتر به نهضت مسجدسازی در تهران توانست برای سال گذشته ۷۲ قطعه
زمین را در اختیار خیرینی که توانایی ساخت مساجد را در تهران دارند، قرار
دهد. چرا که اعتقاد داریم، اکنون شهر تهران ازنظر تعداد مساجد با کمبود
محسوسی مواجه است و در بعضی از محله‌ها و خیابان‌های حساس و حائز اهمیت
مسجدی بنا نشده است. شهرداری تهران درنظر دارد در ۷۲ نقطه مهم و حساس شهر
تهران که در حوالی آن مسجدی وجود ندارد، با کاربری مسجد و بهره‌گیری از
معماری اسلامی - ایرانی، زمین‌هایی را واگذار و اهدا کند.» ناصحی به صراحت
اعلام می‌کند که یکی از مهم‌ترین اقداماتی که شهرداری تهران برای رسیدن به
هدف «تهران؛ ام‌القرای جهان اسلام» دنبال می‌کند، بحث مسجد محوری و اعتلای
جایگاه اصلی مساجد در شهر تهران است. مساجد بدون شک تجلی‌گاه وحدانیت و
رستگاری مردم و بهترین مرکز تصمیم‌گیری و تاثیرگذاری بر حرکت‌ها و
جریان‌های اجتماعی، فرهنگی و سیاسی جامعه هستند.
می‌توان گفت که تلاش شهرداری تهران برای اشاعه فرهنگ دینی و مذهبی در میان
اقشار مختلف شهروندان یکی از همان مطالباتی بود که در تغییر رویکرد
مدیریت شهری به مثابه یک نهاد اجتماعی مردم از شهردار تهران طلب کردند.
ساخت ۶۰ باب مسجد طی سال‌های گذشته در کنار ۷۲باب مسجدی که کارهای عمرانی
آن از سال گذشته در شهر تهران با همکاری خیرین مسجدساز در محله‌های شهر
تهران آغاز شد، گام بلندی بود که مدیریت شهری در سال‌های اخیر برای بازگشت
هویت ایرانی- اسلامی به پایتخت برداشت. شهرداری تهران در کنار ساخت مساجد
به احیا و نوسازی این کانون‌های دینی نیز روی آورد که شاخص‌ترین برنامه
مدیریت شهری در این حوزه را می‌توان ساخت ۸۰۰ گلدسته در ۴۰۰ مسجد شاخص شهر
تهران دانست. حجت‌الاسلام و المسلمین ناصحی در این باره نیز به روزنامه
تهران امروز می‌گوید: «به جرات می‌توان گفت که یکی دیگر از اقدامات مهم و
شاخص شهرداری تهران احداث و ساخت ۸۰۰ گلدسته به عنوان نماد اسلامی مساجد
دانست که اکنون این طرح در حال اجراست.»
زمانی می‌توان ادعا کرد که روحیه دین‌مداری در شهر تهران حکمفرما شده است
که بتوان تفکر دینی را در جامعه گسترش داد در نتیجه گام بعدی مدیریت شهری
برای اشاعه روحیه معنوی در پایتخت، مشارکت در ساخت مدارس علمیه در این
کلانشهر بود. محمدباقر قالیباف، شهردار تهران در این باره گفته بود: «با
توجه به نیازهای فرهنگی و معرفتی در تهران، شهرداری در تاسیس مدارس علمیه
فعال می‌شود.» محمدباقر قالیباف اعتقاد دارد که توسعه مدارس علمیه یکی از
ضرورت‌های اشاعه تفکر دینی در این کلانشهر است. ضروریاتی که به گفته او
نتیجه آسیب‌شناسی‌هایی است که در ابتدای ورودش به مجموعه مدیریت شهری انجام
داده است. شهردار تهران در این باره می‌گوید: «حدود پنج سال قبل، برنامه
آسیب‌شناسی فرهنگی تهران انجام شد و بر اساس آمار مشخص شد که برای هر
یکهزار و ۶۰۰ شهروند تهرانی، تنها یک روحانی وجود دارد. هم‌اکنون شهر
تهران نیازمند حضور حداقل ۱۰ هزار روحانی‌است که بر اساس برنامه‌ریزی و
هماهنگی‌های لازم با حوزه علمیه تهران، قرار است که در پنج نقطه این شهر
حوزه‌های علمیه با ظرفیت حداقل دو هزار طلبه فعال شود.» به گفته قالیباف در
مرکز، شمال غرب، جنوب غرب، شمال شرق و جنوب شرق تهران شاهد راه‌اندازی این
حوزه‌ها خواهیم بود و شهرداری مساعدت لازم در این خصوص را خواهد داشت.
کلیه حقوق قانونی این سایت متعلق به روزنامه تهران امروز بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلا مانع است.
هایپر مدیا مرکز جامع خدمات رسانه‌ها / نگارش روزنامه
شهرخبر